AI-feodalisme krijgt vorm.
Lokale AI gaat ons daar niet vanzelf tegen beschermen. De modellen worden beter, de hardware krachtiger en de software toegankelijker. Toch blijft de grootste rekenkracht geconcentreerd bij een klein aantal bedrijven.
De industrie stuurt aan op een toekomst waarin steeds minder mensen krachtige hardware bezitten. Je koopt geen computer die alles zelf kan. Je huurt toegang tot intelligentie via een abonnement.
Besturingssystemen worden gebouwd rond AI-agents. Datacenters slokken chips, energie en investeringen op. Consumentenhardware wordt duurder, terwijl onafhankelijke ontwikkelaars, kleine bedrijven en retailers steeds moeilijker kunnen concurreren.
Wat je nu lokaal kunt draaien met Gemma, Mistral, Qwen en andere open modellen is indrukwekkend. Die ontwikkeling verdient steun. Toch blijven de krachtigste modellen, de grootste contextvensters en de meest geavanceerde agentsystemen achter gesloten cloudplatforms.
Daar ontstaat een nieuwe machtsverhouding.
Wie de modellen, de chips en de infrastructuur bezit, bepaalt wie toegang krijgt, tegen welke prijs en onder welke voorwaarden. De rest wordt afhankelijk van abonnementen, gebruikslimieten en beleid dat van bovenaf kan veranderen.
Overheden en grote technologiebedrijven krijgen daarmee toegang tot systemen die burgers kunnen analyseren, volgen en beïnvloeden. Wanneer zij beperkingen verkopen als “veiligheid”, moeten we vragen wiens veiligheid zij beschermen en wie daardoor meer controle krijgt.
Een samenleving van gelijkwaardige burgers kan niet functioneren wanneer een kleine groep vrijwel onbeperkte toegang heeft tot AI en de rest alleen een uitgeklede versie mag huren.
We hebben daarom een brede coalitie nodig van ontwikkelaars, onderzoekers, burgers, bedrijven en publieke instellingen.
Lokale AI vormt een sterke basis. Daarbovenop moeten we open modellen ondersteunen, community compute opbouwen, publieke infrastructuur financieren en gedecentraliseerde alternatieven ontwikkelen. We moeten voorkomen dat toegang tot intelligentie verandert in een permanente huurrelatie.
AI moet de mensheid dienen.
Niet alleen de bedrijven en machtsblokken die de infrastructuur bezitten.
Wie bouwt mee?